06 Mayıs 2021 Perşembe 11:17
Hıdırellez günü gül ağacına dilek nasıl ve saat kaçta tutulur? neler yapılmalıdır?
Takip Et:

 

İslamiyet öncesi eski Orta Asya, Ortadoğu ve Anadolu yaz bayramlarına kadar kökeni dayanan Hıdırellez, Hızır ve İlyas isimlerinin zamanla halk arasında şekillenmesi ile oluşan bir halk bayramıdır. Başta ülkemiz olmak üzere birçok ülkede kutlanan bu özel günde, bazı ritüellerin yapılması halinde dileklerin kabul olacağına inanılıyor. Birçok insan da Hıdırellez de yapılması gereken ritüelleri merak ediyor. Peki nedir bu Hıdırellez ritüelleri? Hıdırellez için nasıl ve ne zaman dilekler tutulmalı?

 

Hıdırellez gecesi yapılması gereken gelenekler

Hıdırellez gecesinde  ya da üç gün öncesinden sokak kapısının üzerine Mushaf konulur ve insanlar ile hayvanlar altından geçerler. Bunun yapılmasının nedeni de insanlara uğur getirmesi ve hayvanlarında sağlıklı olup bol süt vermesidir.

Bir gül ağacının dibine Hıdırellez gecesinde dilekler dilenir ve bu dilekler bazı şekiller ile belirlenir. Ev sahibi olmak istenirse topraktan veya kiremitten yapılmış bir ev, bebek sahibi olmak isteyenler bebek, para isteyenler de gülün dibine gümüş para koyarlar. Adanılan bu dileklerin gerçekleşebilmesi için dilek tutatanların hıdırelleze içtenlikle inanması gerekiyor.

Hıdırellez gecesi biri varlık diğeri yokluk anlamı taşıyan iki ekmek mayalanır ve kenara bırakılır. İnanışa göre sabah olduğunda niyet edilen hamur kabarmışsa o yıl varlık yılıdır, hamur kabarmamışsa o yıl yokluk yılı olarak nitelendirilir.

Hıdırellez gecesinde evlerin kapılarına yeşil otlar özllikle de ısırgan otunun asılmasının asıl nedeni hayvanların bol süt vermesine olan inançtır. Başka bir inançta Hıdırellez gecesinde ısırgan otu asılan evlere yapılan büyülerin bozulması ve tutmamasıdır.

Hıdırellez gecesi dört yol ağzında ateşler yakılır, eskiyen hasırlar yakılır ve yakılan ateşin üzerinden en az üç kere atlanır. İnanışa göre yakılan ateşin üzerinden atlayınca bir kış boyu insan üzerine çöken uyuşukluk ve hareketsizlik atılır. Ayrıca dertler ve kederler de atlayış anında dökülür.

Bir başka inanışa göre de Hıdırellez gecesi kapı yanına taş konulur ve konulan taşın altı karıncalar ile dolar ise o yıl bolluk ve bereket içinde gececek demektir.

 

Hıdırellez sabahı yapılan gelenekler

Sabah gün doğmadan kalkılıp dut ağacının köküne ‘’ Dut, belimin ağrısını yut’’ diyerek bel vurulur ve böylece bel ağrılarından da kurtulacağına inanılmaktadır. Ayrıca sabah bir dere ya da deniz kenarına gidilerek sağlık için el ve yüz yıkanır.

Hıdırellez sabahlarında sağlık, uğursuzluktan ve baş dönmesinden arınabilmek için çimenlerde yuvarlanılır.

Hıdırellez sabahında yapılan geleneklerden biri de hıdırellezden bir gün önce toplanan 40 çeşit ot dere suyu ile kaynatılır ve kaynatılan bu otların posası süzülür. Kaynatılan su ile Hıdırellez sabahı yüksek bir yere çıkılır ve inanışa göre ne kadar yükseğe çıkılırsa saçların da o kadar uzayacağına ve sağlıklı ve parlak olacağına inanılmaktadır.

Gün doğmadan önce de kırlara çıkılarak çiçek ve otların üstündeki çiğler toplanır ve el ile yüze siğilleri yok etmek ve sağlık için sürülmektedir. Toplanan çiğ ile mayalanmış olan sütün de yoğurt olacağına inanılır ve ayrıca bir gece öncesinden de yünden yapılmış olan giysi ve çorapların dışarıya asılması durumunda üzerlerine çiğ yağarsa güve tutmayacakları inanışı da hakimdir.

Genç kızların, akraba olan delikanlıların ve nişanlı çiftlerin özel eşyaları da Hıdırellez gecesinde köy içindeki bir gül ağacının dibine gömülerek, delikanlıların bu eşyaları Hıdırellez sabahı güneş doğana kadar bulmaları gerekir. Bulamazlarsa eşyasını saklayan kişinin dileğini gerçekleştirmek zorundadırlar.

Hıdırellez sabahı salıncakta sallanırken bir ağaç dalı kopartılıp, sallanırken ‘’ Dağlara, taşlara, ulu ulu ağaçlara hastalık, bana sağlık ’’ şeklinde söz söylenerek dal atılır ve bu şekilde de hastalıkların vücuttan atılacağına inanılmaktadır.

Gül ağacına dilek nasıl dilenir?

Gül ağacı alatında dilek dilemek hıdırellez geleneklerinin en bilinen ve en yaygın olanıdır. Hıdırellez akşamında gerçekleştirilen bu gelenkte istenilen dilekler bir kağıda yazılarak asılabilir ya da gül ağacının altına şekil olarak çizilir. Ev dileyen ev, araba dileyen de araba resmi çizebilir. Aynı zamanda dileğimiz, çöpleri ağacın altına dizilerek de betimlenebilir. Öneğin ev sahibi olmak isteniyorsa tahta çöpleri gül ağacının dibine ev şeklinde dizilmelidir yalnız sabah olduğu yerden alıp suya atılmalıdır.

Peki dilekler saat kaçta ve ne zaman yapılmalıdır?

Hıdırellez’de Hızır peygamberden; bereket, bolluk, para, evlilik,çocuk sahibi olmak, sağlık ve şifa gibi dilekler istenmektedir. Bu dileklerin olması için de 5 Mayıs akşamı başlayıp 6 Mayıs sabahına kadar süren bazı ritüeller yapılmaktadır. Bu ritüeller yapılmadan önce de Hıdırellez kutlamaları için hazırlıklar yapılır. Yapılan bu hazırlıkların başında yiyecek hazırlama gelmektedir. Yapılan başka hazırlıklar da Hıdırellez gününde kuzu ya da oğlak kesilmesi, çeşitli yemekler hazırlanması ve daha birçok yiyeceğinde hazır edilmesidir.

Hıdırellez neden 6 Mays’ta kutlanmaktadır?

Hıdırellez Anadolu, Balkanlar, Irak ve Suriye, Kırım Türkleri’ne mahsus bir halk şenliğidir ve özellikle 6 Mayıs’ta kutalanmasının iklim ve tabiat şartlarına bağlantısı vardır. Sözü edilen bölgelerde ilkbahardan yaz mevsimine geçişin belirleyicisi durumundadır ve bu tarihin hicri takvim sistemi ile de hiçbir ilgisi bulunmamaktadır. 5 Mayısı 6 Mayıs'a bağlayan gece, güneşin Ülker burcuna geçiş yaptığı bir zaman parçasıdır. Bu tarihten itibaren de 7-8 Kasım'a kadar Ülker burcunu güneşin batışından sonra görmek imkansızdır. Yılın kalan diğer günlerinde de Ülker burcu güneş battıktan kısa bir süre sonra da görülebiiyor. Bu sebeple de astronomik gözlemlere ve tabiat şartlarına da uygun olarak yıl kış ve yaz olmak üzere iki mevsime bölünmektedir. Bütün özellikleri ile de 8 Kasım kışın başlangıcını, 6 Mayıs’a denk gelen Hıdırellez günü de geçek anlamı ile yaz mevsiminin başlangıç tarihini oluşturuyor.

Hıdırellez kökeni nereden gelmektedir?

Müslümanlar tarafından Hızır, Hristiyanlar tarafından da Aziz Yorgi adına kutlanmasına rağmen doğrudan islam’la da Hristiyalık’la da ilgisi yoktur. Ortadoğu ve Balkanlar’da hem Müslüman halkın hem de Hristiyan halkın kutlamış olduğu bu yaz bayramının kökü İslamiyet ve Hristiyanlık öncesinde ilkçağ Anadolu , Mezopotamya ve Orta Asya kültürlerinde araştırılmıştır. Mezopotamya ve tüm Doğu Akdeniz çevresindeki ülkelerde bazı tanrılar adına bahar ayları ve yaz aylarının gelişi ile ilgili bazı ayinlerin yapıldığı da biliniyor.

Farklı birçok isimle de anılıyor

Türkiye de ‘’Hıdırellez’’, Kırım ve Dobruca’da ‘’hıdırlez’’, Makedonya’da ‘’edirlez’’ (ederlez), Kosova bölgesinde ‘’hıdırles’’ (hedirles,hadırles) gibi faklı şekillerde dile gelen Hıdırellez kutlamaları,birçok ülke ve yörelerde ayrıntılara tabii olarak bazı farklılıklar göstermektedir. Bu isimler hızır adını çağrıştırdığı gibi genel olarak bolluk,bereket simgeleyen, su ve yeşillik gibi kavramların ön planda olduğu, ağacın bol miktarda bulunduğu, hatta içinde türbe  bulunan mesire yerlerinde de kutlanan şenliklerdir. 5 mayıs günü temizlik yapmak, yiyecek ve içecek hazırlamak ile başlayan Hıdırellez günü ile ilgili tüm merasimler, adet ve gelenekler dört grupta toplanmaktadır.

İşte dilek türleri

  • Sağlık ve şifa talebine yönelik olan dilekler
  • Bereket, bolluk ve uğur talebine yönelik olan dilekler
  • Servet, mal mülk, mevki talebine yönelik olan dilekler
  • Talih açmaya ve kısmet talebine yönelik olan dilekler

Hıdırellez gecesi bütün sulara nur yağacağı ve o gece suya girmenin her türlü hastalığa karşı bağışıklık kazandıracağı inancı ile Hıdırellez günü kır çiçeklerinin kaynatılan suyundan içilerek hastalıklara şifa vereceği inancı da birinci gruba önek olarak gösterilmektedir. Genelde Hıdırellez gecesi Hızır peygamberin yeryüzünde dolaşarak dokunduğu her şeye bereket getirdiği inancının çok yaygın olmasından dolayı o gece evlerdeki yiyecek ve içeceklerin ağzı açık bırakılır, dilekler bir kağıda yazılarak gül ağaçlarının altına konulması gibi bazı uygulamalar ikinci grup dilek türlerine önek gösterilebilir. Ayrıca bu tür öneklere benzer altenatif pek çok öneğe de rastalamak da oldukça mümkündür.


Son Güncelleme: 06.05.2021 11:17
Takip Et:
Yorumlar
Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.

Popüler Haberler