Buğday nasıl yetiştirilir? Buğday tarımı nasıl yapılır? Buğday ekim zamanı ne zaman?

Buğday nasıl yetiştirilir? Buğday tarımı nasıl yapılır? Buğday ekim zamanı ne zaman?

Buğday yetiştiriciliği yapmak isteyen birçok kişi buğday nasıl yetiştirilir, buğday tarımı nasıl yapılır araştırıyor. Sizler için buğday yetiştirme rehberine içeriğimizde yer verdik.

Buğday, tek yıllık bir bitkidir ve her toprak çeşidi ile her iklimde yetiştirilebilmektedir. Bu nedenle buğday, dünyada ve ülkemizde en çok üretilen tarım ürünü olmaktadır. Buğday ekmek ve buğday tarımı yapmak isteyenler, buğday rehberinde yer verdiğimiz tüm aşamaları takip ederek detaylı bilgi alabilirler.

Buğday tarımı için toprak hazırlığı nasıl yapılır?

Buğday, kuru ve sulu koşullarda yetişririldiği için her iki ekim türü için farklı bir toprak hazırlığı yapılmalıdır.

Kuru koşullarda toprak hazırlığı için:

-Türkiye’de kuru koşullarda ekim için buğday-nadas veya buğday-mercimek nöbeti yapılır.

-Buğday-nadas yöntemi kullanılacaksa, buğday hasadından sonra toprağa herhangi bir işlem yapılmadan kış ayları geçirilebilir.

-ilkbaharda Mart ayının yarısından itibaren toprak uygun hale geldiğinde soklu pulluk ile sürülür.

-Sonbaharda ise diskharrow, tırmık ve tapan çekilerek tohum yatakları hazırlanır.

-Eğer buğday-mercimek yöntemi uygulanacaksa hasattan sonra toprak gölge tavında iken derim sürüm yapılır.

-Sonbaharda ise diskharrow, tırmık ve tapan ile çekilerek tohum yatağı hazırlanır.

Sulu koşullarda toprak hazırlığı:

-Sulu koşullarda ise buğday genellikle çapa bitkileri ile nöbetleşe ekime girmektedir.

-Bu nedenle sonbaharda ön bitki hasadından sonra toprakta bulunan kalıntılar temizlenir.

-Bitki temizleme işlemi uygun makineler ile de parçalanarak döner kulaklı pulluk yardımı ile toprağa karıştırılmalıdır.

-Sonrasında flot çekilerek tohum yatağı hazırlanır.

Buğday ekim zamanı ne zaman?

Buğday ekim zamanı toprağın sıcaklığına bağlı olduğu için her bölgede ekim tarihleri değişiklik göstermektedir. Ülkemize buğday ekim zamanları şu şekildedir:

-İzmir’de 15 Ekim-15 Aralık

-Edine’de 15 Ekim-30 Ekim

-Sakarya’da 15 Kasım-15 Aralık

-Tekirdağ’da 21 Ekim-11 Kasım

-Erzurum-Kars 15 Ağustos- 1 Eylül

-Erzurum 22 Ağustos-3 Eylül

-Muş-Van 15 Eylül- 15 Ekim

-Konya’da kuru tarımda 15 Eylül-10 Ekim, sulu tarımda ise 1 Ekim-10 Ekim

İ-ç Anadolu bölgesinde ise Ekim ayı içerisinde buğday ekimi yapılmaktadır.

Buğday nasıl ekilir?

Buğday, yazlık ve kışlık olarak 2 ekim nöbeti ile yetiştirildiğinden öncelikle bir önceki hasadın ardından toprağın pulluk ile sürülmesi ve karıştırılması gerekir. Kışlık ekim yazlık ekime oranla daha verimli olur. Yüksek verimli ve kaliteli ürün elde edebilmek için buğday ekiminde uygulanması gereken adımlar:

Buğday ekimi genellikle ekim makineleri ile sağlanmaktadır.

Buğday ekim yöntemini belirleyen en temel faktör toprak nemidir.

Toprak neminin sorun olmadığı kuru tarım alanlarında ekim için düz mibzer kullanımı daha uygun olur.

Ülkemizde Doğu Anadolu, İç Anadolu ve geçit bölgelerinde en uygun ekim yöntemi bu sebep ile mibzerdir.

Ekim yapılacak günün ortalama ısısı 5ºC ile 8ºC aralığında olması gerekir.

Tohum ekimi için normal şartlarda 5-6 cm derinlik yeterlidir.

Fakat küçük tohumlarda bu derinlik 4-5 cm’e kadar düşürülebilir.

Tohum yataklarına kuru koşullarda 15-17 kg/da, sulu koşullarda ise 13-15 kg/da ekilerek mibzer ile ekim işlemi yapılmalıdır.

Ekimden önce tohum civalı ilaçlar ile mutlaka ilaçlanmalıdır.

Buğdayda tane kayıplarının yaşanmaması için nemin %14’ün altında olmaması gerekir.

Nem düzeyi %14’ün altına düştüğünde ise biçerdöver yardımı içe hasat edilebilir düzeye gelir.

Buğday ekiminde yörenin toprak koşullarına bağlı olarak disk veya balta ayaklı ve tohum miktarı kolay ayarlanabilen ekim makineleri kullanılmalıdır.

-Ekim nöbeti ile yetiştirilen buğdayda kök hastalıklarının, sineğin ve ekin kurdunun oluşmaması ve korunması için her yıl veya en az iki yılda bir ayçiçeği, kavun, karpuz, Macar fiği, kanola, soğan, fasulye ve mısır gibi tarım ürünleri ekilmelidir.

Dekara kaç kilogram buğday atılır?

Buğdayda dekara ekilecek olan tohum miktarı 18 ile 24 kg arasında değişiklik göstermektedir. Dekara atılacak olan buğday tohumu miktarı, ekim zamanına, bin tane ağırlığına, çimlenmesine, çıkış gücüne ve tohumun sağlığına bağlı olarak değişiklik gösterir. Öneğin dekara ekilecek buğday tohum miktarları:

Pehlivan ve Golia gibi kardeşlenme yeteneği yüksek olan tohum çeşitlerinde 18-20 kg,

Saraybosna gibi küçük taneli tohumlarda 16-18 kg,

Flamura-85, Gelibolu, Tekirdağ, Aldane, Selimiye gibi iri taneli taneli tohumlarda ise 20-22 kg aralığındadır.

Ayrıca yazlık ekimlerde tohumun yaz koşullarına uygun karakterde olması önemlidir.

Buğdayın yetişme aşamaları

Bir buğday ortalama olarak 8 ayda yetiştirilmektedir. Buğdayın yetişme aşamaları şöyledir:

Buğday nasıl yetiştirilir? Buğday tarımı nasıl yapılır? Buğday ekim zamanı ne zaman?

10. İlk yaprağın Coleoptile’den çıkması. (Coleoptile, yaprağı saran silindir şeklindeki kılıftır.)

12. İki Yaprak dönemi: ikinci yaprak açılmış, üçüncü yaprağın ucu görünür.

21. İlk kardeş sürgünü belirir: Kardeşlenme başlangıcı

25. Üçüncü kardeş sürgünü görünür ve kardeş sürgünü devam eder.

29. Kardeşlenmenin sona ermesi.

30. Sapa kalkma başlangıcı: Ana gövde ve kardeş sürgünleri büyümeye başlar. Başak ucu, kardeşlenme boğumundan en az 1 cm mesafe almıştır.

31. Birinci boğum aşaması: 1. Boğum, toprak yüzeyinin hemen üstündeki kardeşlenme boğumundan en az 1 cm mesafede

32. İkinci boğum aşaması: 2. Boğum, birinci boğumundan en az 2 cm mesafede görünür

37. Son yaprağın görünüşü (bayrak yaprağı); son yaprak tam açılmamış

39. Ligula (yaprak derisi) aşaması: Bayrak yaprağın Ligülü (derisi) görünür durumda, bayrak yaprağı tamamen gelişmiş

49. Kılçık uçları: Bayrak yaprakların üstünde kılçıklar görünür durumda

51. Başak/salkım gelişiminin başlaması: Başak/salkım uçları çıkar veya yaprak kılıfının yanından bindirir.

59. Başak/salkım gelişiminin sonlanması: Başak/salkımın tamamı görünür durumda

61-69. Çiçeklenmenin başlaması, polen torbacıklarının görünmesi ve çiçeklenmenin sonlanması.

71-92. İlk taneler yarı büyüklüklerine ulaşır. Tane içeriği suludur. Süt olgunlaşma başlangıcı, yarı süt olgunluğu, taneler henüz yeşildir, süt olgunluğunun sonu yaşanır. Ardından sırası ile erken hamur olgunluğu, hamur olgunluğu, sarımsı olgunluk ve tam olgunluk ile taneler serttir, tınak ile kırmak zordur.

Buğday ne kadar su ister?

Buğdaya verilecek olan su miktarı tarım ürününün büyüklüğüne ve su emme kapasitesine bağlı olarak değişebilir. Fakat ortalama olarak buğday sulamasında, toprağın 60-65 cm derinliğine kadar yapılmalıdır. Bu derinlik su ile doldurulmalıdır.

Buğday bitkisinin oluşum, yayılım ve gelişim dönemleri boyunca istediği su miktarı farklılık göstermektedir. İyi çimlenme ve uygun bir çıkış sağladıktan sonra yani ekimden sapa kalkma dönemine kadar olan süreçte su isteği fazla değildir. Fakat hızlı büyümenin gerçekleştiği başakların oluştuğu sapa kalkma döneminde ise suya ihtiyacı artar. Su ihtiyacının en yüksek olduğu dönem ise başaklanma ve tane dolum evresidir.

Buğday ne zaman sulanmalıdır?

Buğdayın su ihtiyacı tarım ürününün büyüklüğüne ve su emme kapasitesine göre değişebilir. Yazlık ve kışlık buğday çeşitlerinde buğdayın en fazla su istediği dönemler; kardeşlenme, sapa kalkma, başakçık, çiçek oluşumu, çiçeklenme ve tane dolum dönemleridir. Ülkemizde buğday sulama zamanlarını tablodan inceleyebilirsiniz.

YETİŞTİRİLEN BÖLGE SULAMA ZAMANLARI

Ankara Ekim, sapa kalkma, süt olum

İç Anadolu Ekimden sonra, sapa kalkma, başaklanma başlangıcı, sür dolum başlangıcı, ekimden sonra, sapa kalkma, başaklanma başlangıcı

Eskişehir Ekimden önce, sapa kalkma, süt olum, ekimden sonra, çiçeklenme sonrası, ekimden sonra, sapa kalkma, çiçeklenme, ekim, sapa kalkma

Konya Ekimden sonra, sapa kalkma, başaklanma, sapa kalkma, başaklanma, ekimden sonra, sapa kalkma, ekim, sapa kalkma, başaklanma, kardeşlenme, sapa kalkma, başaklanma

Erzurum Temmuz’un ilk ve son haftası, ekim, sapa kalkma, çiçeklenme

Tokat Başaklanma

Harran Ovası Sapa kalkma, başaklanma, süt olum, başaklanma başlangıcı, sür olum

Buğday damlama sulama sistemi ne işe yarar?

Buğday damlama sulama sisteminin üretime katkılarını ise şu şekilde sıralanır:

-Zamandan ve emekten tasarruf sağlar.

-Bazı mantar hastalıklarının oluşumunu engeller.

-İş gücünden ve sulama suyundan yüksek oranlarda tasarruf sağlar.

-Eğimli arazilerde ve rüzgarlı havalarda yani sulamanın zorlu olduğu dönemlerde kolaylık yaratır.

-Hasat döneminde daha kaliteli ve verimli ürünler elde edilir.

-Topraktaki yabancı otlar daha az gözlenir.

Buğdayda damlama sulama yönteminde, tuzlu sular sık aralıklar ile toprağa atılmazsa, toprak suyundaki tuz miktarları yükselmez ve bu da bitkilerin tuzdan kaynaklı zararını önler.

Buğday gübreleme teknikleri

Buğdaydan istenen verimin alınabilmesi için belli miktarlarda ve zamanlarda gübreleme yapılmalıdır. Buğday tarımı sulu ve kuru şartlarda yapıldığı için her iki yetiştiricilik için de gübreleme zamanları ve miktarları farklıdır. Gübrelemenin faydalı olabilmesi için öncelikle toprak analizinin yapılması gerekir. Ardından gübrelemenin elle mi, santrifüjlü makinelerle mi veya ekim sırasında mı yapılacağına karar verilerek gübre çeşidi seçilmelidir.

Buğday tarımında kullanılan başlıca gübre çeşitler; azotlu, fosforlu, potasyumlu, kompoze ve yaprak gübrelerdir. Ülkemizde buğday tarımından yüksek verimin elde edilebilmesi için kuru ve sulu tarımlarda uygulanması gereken gübre çeşitleri, miktarları ve uygulanması gereken zaman dilimleri şu şekildedir:

Buğday gübreleme tablosu

Buğday üretiminde kuru ve sulu şartlarda toprağa uygulanabilecek gübre form ve dozları tablodaki gibidir. Buğday gübreleme miktarları ve uygulama zamanları tabloya göre ayarlanabilir.

Buğday hasat zamanı

Buğday hasat zamanı, başak çıkarmayı takip eden çiçeklenmeden 50-60 gün sonra yapılır. Biçerdöver ile yapılan hasar işleminde buğdayın sapları, yaprakları ve başakları sarı saman renginde olmalıdır. Başaktaki ve tanedeki nem oranı ise %13 ile %15 aralığında olmalıdır. Ülkemizde buğday hasat zamanları ise şu şekildedir:

Çukurova’da Haziran ayının ilk günleri

Trakya ve İç Anadolu bölgesinde Temmuz ayında

Doğu Anadolu Bölgesi’nde ise Ağustos ayında başlamaktadır.

Geç ekilen veya geç gelişim gösteren buğday çeşitlerinin hasadı ise, normal zamanda ekilen ürünlere göre 1-2 hafta geç yapılabilir.

Buğday tohumu çeşitleri ve fiyatları

Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü tarafından belirlenen buğday tohumları ekmeklik ve makanalık olmak üzere 2 kategori şeklindedir. Ekmeklik buğday tohum fiyatları 2021 yılı için yurt içi peşin satış fiyatı KDV hariç 3.300 TL/Ton’dur. Makanalık buğday tohumlarının 2021 fiyatı ise 3.500 TL/Ton‘dur.

Ekmekli buğday tohum çeşitleri

BAYRAKTAR 2000

BEZOSTAYA 1

CEYHAN 99

CUMHURİYET 75

ES 26

FLAMURA 85

GOLİA

GÖKKAN

KAŞİFBEY 95

KATE A-1

KAYRA

KÖPRÜ

PANDAS

PEHLİVAN

REİS

SÖNMEZ-01

TOSUNBEY

ZİYABEY-98

Makanalık buğday tohum çeşitleri

Çeşit-1252

KIZILTAN 91

EMİNBEY

ZÜHRE

GÜNDAŞ

EKER

Toprak Mahsulleri Ofisi Genel Müdürlüğü tarafından belirlenen ve 6 Eylül 2021 tarihinden itibaren geçerli olan buğday satış fiyatları şu şekildedir:

Yerli Makanalık Buğday Satış Fiyatı

Yerli makanalık buğday fiyatı 2.625 TL-2.650 TL

Düşük vasıflı makanalık buğday fiyatı 2.600 TL

İthal Makanalık Buğday Satış Fiyatı

İthal Makanalık buğday fiyatı 2.650 TL

Düşük Vasıflı İthal makanalık buğday fiyatı ise 2.550 TL