19 Nisan 2021 Pazartesi 21:20
23 Nisan'da ne oldu, neden kutlanır?23 Nisan önemi nedir?
Takip Et:

Tüm dünyada kutlanan milli bayram ve çocuklara armağan edilen tek gün olması sebebi ile önemi artan 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı'na az bir süre kaldı. Pandemi sürecinde ikinci defa kutlanacağımız bu önemli günün detaylarına yazımızda yer verdik.

23 Nisan neden kutlanıyor?

23 Nisan 1920 tarihi, Türk milletinin egemenliğini ilan ettiği tarihtir. Bu tarihte, Birinci Türkiye Büyük Millet Meclisi açılmış, son zamanlarda başarısızlıklarının kurbanını halkına ödeten Osmanlı'dan farklı bir devlet için ilk temel atıldı. Ulu önder Gazi Mustafa Kemal Atatürk, 21 Nisan 1920'de Heyet-i Temsiliye'yi temsilen meclisi Ankara'da toplanmaya çağırdı. 23 Nisan Cuma günü Hacı Bayram Camii'nde kılınan Cuma namazı sonrasında dualarla meclis açılışı yapıldı. Anadolu ve Rumeli Müdâfaa-i Hukuk Cemiyeti ve Meclis-i Mebûsan üyelerinden oluşan 324 milletvekiliyle kurulan meclis, zorluklar sebebi ile 115 milletvekiliyle açılışı yapıldı. Mustafa Kemal Paşa, seçim ile ilgili yayınladığı ilk tebliğde "Meclis-i Müessisan/ Kurucular Meclisi" önerisinde bulundu, farklı fikirlerden sonra ise aynı gün gerçekleşen toplantıda meclisin ismi "Türkiye Büyük Millet Meclisi" olmasına karar verildi.

Bu bayram, TBMM'nin açılışının birinci yılında kutlanmaya başlanan 23 Nisan Millî Bayramı ve 1 Kasım 1922'de saltanatın kaldırılması ile, önce 1 Kasım olarak kabul edilen, sonra 1935'te 23 Nisan Millî Bayramı'yla birleştirilen Hâkimiyet-i Milliye Bayramı ile Himaye-i Etfal Cemiyeti'nin 1927 senesinde ilan ettiği ve ilki Atatürk'ün himayesinde düzenlenen 23 Nisan Çocuk Bayramı'nın kendiliğinden birleşmesi ile oluştu.1980 darbesi döneminde Millî Güvenlik Konseyi, bu bayrama resmî olarak "23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı" ismini verdi.

23 Nisan’ın önemi nedir?

Türk Milleti'nin ulusal egemenliğini ilan ettiği bu önemli gün, Mustafa Kemal Atatürk tarafından çocuklara armağan edildi. Bayram olarak kutlanmasına karar verilen bugünün çocuklara verilmesinin sebebi ise Gazi Mustafa Kemal'in, çocukları ülkenin geleceği, yarının büyükleri ve Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin mirasçıları olarak görmesiydi. Bu yüzden dünyada, milli bayramı çocuklara ithaf ve armağan edilen bir başka ülke daha yoktur. Bu sebep ile, 23 Nisan günü ülkeye diğer ülkelerin çocukları gelir, kutlamalar tüm dünya ülkelerinin çocukları ile beraber kutlanır. Okulların aracı olduğu bu ziyaretlerde, farklı milletlerden çocuklar Türk ailelerin yanında kalarak belli bir süre geçirir. Böylece hem kültürler kaynaşmakta, hem çocuklar farklı ırkları tanımış ve sosyalleşmiş olurlar. 

Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı, Türkiye Cumhuriyeti'nin ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin resmi bayramlarından biridir. Türkiye ve KKTC yanı sıra Kosova Cumhuriyeti'nde " 23 Nisan Kosova Türkleri Milli Bayramı" olarak kutlanır. Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu ve ilk cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk tarafından dünya çocuklarına armağan edilmiştir. Hâkimiyet-i Milliye Bayramı (önceleri 1 Kasım, sonra 23 Nisan), saltanatın kaldırılışının ve Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşunu gerçekleştiren TBMM'nin açılışının egemenliği padişahtan alıp halka vermesini kutlamak amacında olurken, Çocuk Bayramı savaş sırasında yetim ve öksüz kalan yoksul çocukların bir bahar şenliği ortamında mutlu etmek amacıyla kutlanırdı. Türkiye Radyo Televizyon Kurumu, UNESCO'nun 1979 senesini Çocuk Yılı olarak ilan etmesinin sonrasında, TRT Uluslararası 23 Nisan Çocuk Şenliği'ni başlatarak, bayramı uluslararası düzeye taşıdı. Günümüzde bayrama birçok ülkeden çocuklar katılmakta, çeşitli gösteriler hazırlanmakta, okullarda törenler ve çeşitli etkinlikler düzenleniyor. Aynı zamanda 1933 senesinde Atatürk'le başlayan çocukları makamına kabul etme geleneği bugünlerde de çocukların kısa süreliğine devlet kurumlarının başındaki memurların yerine geçmesi şeklinde sürmektedir.

23 Nisan’da ne oldu?

23 Nisan'ın Türkiye'de ulusal bayram olarak kabul edilmesinin sebebi, 1920 senesinde o gün Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin açılışını yapılmasıdır. Milletvekillerinin belirlenmesi ve Ankara'ya gelişi çok kısa bir zamanda gerçekleşmiş. Milletvekili seçimleri Atatürk'ün Ankara'da bir meclisin toplanacağını ve ne için toplanması gerektiğini açıklayan 19 Mart 1920 tarihli bildirisi ile başlamış, yine Atatürk'ün 21 Nisan'daki genelgesi ile de meclisin açılacağı tarih duyurulmuştu. Milletvekillerinin Ankara'ya gelmesi istenmiş ve 23 Nisan 1920'de Ankara'da Türkiye Büyük Millet Meclisi açılışı yapılmıştır. O günkü ilk toplantıya daha önce belirlenen 337 milletvekilinden sadece 115'i katılmıştır.

23 Nisan’ın milli bayram olarak ilan edilmesi

TBMM'nin açılışından 21.yüzyıla kadar Türkiye Cumhuriyeti'ne ait bu ulusal bayram konusunda eksik bilgilenme ve yanlış tarihlendirmeye sıkça rastlandı. Bu yüzden bazı tarihçilerce böyle bir günün tarihinin genişçe araştırılmamış olması büyük bir eksiklik olmuştur. Yrd. Doç. Dr. Veysi Akın 1997 senesinde yayınlanan bir makalesi ile15 Mayısıs 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde yayınlayarak bu eksikliği doldurmaya çalıştı.

23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı'nın ortaya çıkışında üç ayrı bayramın payı vardır. Çocuk Bayramı tamamen ayrı bir kavram olarak gelişirken, Ulusal Egemenlik ve 23 Nisan Bayramları baştan ayrı bayramlarken, birleşmişler; en son da onlara Çocuk Bayramı katılmıştır.23 Nisan, 1921'de çıkarılan 23 Nisan'ın Milli Bayram Adine Dair Kanun ile, Türkiye'nin ilk ulusal bayramı oldu. İlk kez ortaya çıkan bu bayramda ne ulusal egemenlikten ne de çocuklardan söz edilmemişti. Öyle ki daha o senelerde Osmanlı saltanatı halâ kanunen durmaktaydı. 1 Kasım 1922 senesinde saltanatın kaldırılması ile 1 Kasım, Hâkimiyet-i Milliye Bayramı (Ulusal Egemenlik Bayramı) olarak kabul edildi. Daha sonraki senelerde, TBMM'nin açılış tarihi olan 23 Nisan "Milli Hakimiyet Bayramı" olarak kutlandı ve bu durum 1 Kasım'ın uzun vadede bayram olarak unutulmasına sebep oldu. 1935 senesinde bayramlar ve tatil günleri ile ilgili kanun değiştirilmiş ve "23 Nisan Millî Bayramının ismi "Millî Hakimiyet Bayramı" olarak değiştirilmiş ve 1 Kasım Hakimiyet-i Millîye Bayramı ile 23 Nisan Millî Bayramı birleştirilmiştir.

23 Nisan nasıl çocuk bayramı oldu?

23 Nisan'ın Çocuk Bayramı oluşu yine TBMM'nin açılışı ile ilişkili olmasına rağmen, tamamen ayrı bir bayram olarak gelişmiş ve 1981 senesine kadar da öyle devam etti. Bu Bayram 23 Nisan 1927 senesinde Himaye-i Etfal Cemiyeti'nin (günümüz Çocuk Esirgeme Kurumu'nun) o günü "Çocuk Bayramı" olarak duyurması ile başlamış kabul edilir. Aslında Himaye-i Etfal Cemiyeti'nin 23 Nisan'la ilgili çalışmaları daha önceki senelerde vardır ve hatta çocuklardan da söz edilmişti. Kurum, 23 Nisan 1923 senesinde millî bayram için pullar bastırıldı ve satıldı. 23 Nisan 1924'te Hâkimiyet-i Milliye gazetesinde "Bugün Yavruların Rozet Bayramıdır" ibaresi yer alırken, 23 Nisan 1926 senesinde de yine aynı gazetede "23 Nisan Türklerin Çocuk Günüdür" başlıklı bir yazı kaleme alındı ve bu yazıda cemiyetin bugünü çocuk günü yapmaya çalışarak doğru yolda olduğu ve para kazanan herkesin bugün cemiyete çocuklar için bağışta bulunması gerektiği vurguladı. Sonunda 23 Nisan 1927 senesinde Himaye-i Etfal Cemiyeti o günü Çocuk Bayramı olarak şöyle duyurdu :"Millet Meclisimizle millî devletimizin Ankara'da ilk teşkile günü olan Millî bayram Cemiyetimizce çocuk günü olarak teşkil edilmiştir. Bize yeni bir vatan ve yeni bir tarih yaratıp bırakan mübarek şehitlerle fedakâr gazilerin yavruları fakir ve ıstırabın evlatları ve nihayet alelıtlak bütün muhtaç-ı himaye-i vatan çocukları namına milletin şefkatli ve âlicenab hissiyatına müracaat ediyoruz. Kadın, erkek, genç, ihtiyar hatta vakti ve hali müsait çocuklardan mini mini vatandaşlar için yardım bekliyoruz. Her sayfası başka bir şan ve muvaffakiyetle temevvüç eden milletimizin, yarın azami derecede muavenet göstermekle beraber, çocuk gününün lâyık veçhi ile neşeli ve parlak geçirilmesi için aynı derecede alaka ve müzaheret göstereceğinden emin olan Himaye-i Etfal Cemiyeti, şimdiden arz-ı şükran eder. "Bu tarihten itibaren bu üç kavram, aynı gün üzerinde birleşecek ve çocuk bayramı olma konusunda bir kanunla belirlenmiş ve kutlanmaya başlanacaktır. Cemiyeti buna iten sebep ise cemiyetin yetim çocukları için gelir kaydetme anlayışıdır. Böylece çocuk bayramı ortaya çıkmıştır. Çocuk bayramı ismi daha resmiyet kazanmamış olsada, bundan sonra 23 Nisan "Millî Hâkimiyet Bayramı"nın yanı sıra "Çocuk Bayramı" olarak da kutlanacaktı.1927 senesinde ilk defa kutlanan çocuk bayramı, başta kaynak oluşturma olmak üzere, çocuklara neşeli bir gün geçirmeyi hedefi vardı. 23 Nisan 1927 senesindeki ilk bayram Türkiye Cumhuriyeti devletinin kurucusu ve dönemin Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk himayesinde gerçekleştirilmiş, etkinlikler için Atatürk arabalarından birini çocuklara tahsis etmiş ve Cumhurbaşkanlığı Bandosu'nun konser vermesini sağlamıştır. O sene cemiyetin Ankara'daki binalarından birine Çocuk Sarayı ismi verilmiş ve burada yapılan çocuk balosuna İsmet İnönünün çocukları da katılmıştı.1929 senesinde çocuklara ilgi daha da artmış ve o seneyle daha sonraki senelerde 23-30 Nisan haftası "çocuk haftası" olarak kutlanmıştı. Daha sonraları, 70'li senelere kadar ulusal boyutta büyüyerek ve katılımı artırarak ilerleyen 23 Nisan Çocuk Bayramı kutlamalarına 1975 senesinde Türkiye Radyo Televizyon Kurumu da katılmış ve bir hafta çocuk programları yayınlamıştır. 1978 senesinde Meclis Başkanlığı'nın izni ile meclisteki törenlere çocukların da katılması sağlandı. 1979 senesinde bu uygulama Ankara ilkokullarından gelen çocuklarla düzenli olarak başlatıldı, 1980 senesinde de bütün şehirlerden gelen çocuklarla "Çocuk Parlamentosu" oluşturuldu. 1979 senesinin UNESCO tarafından Dünya Çocuk Yılı olarak duyurulmasının sonrasında, TRT tarafından dünyanın bütün çocuklarını kucaklamayı amaçlayan bir proje hazırlandı ve 1979 senesinden itibaren TRT Uluslararası 23 Nisan Çocuk Şenliği ismiyle uygulamaya alındı. Bayramın en son şeklini alışıysa 1981 senesinde gerçekleşmişti. Darbe döneminde Millî Güvenlik Konseyi bayramlar ve tatillerle ilgili kanunda yaptığı değişiklikle o güne kadar kanunen ismi konmamış bir şekilde kutlanan bayrama "Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı" ismini vermişti.

23 Nisan kutlamaları

23 Nisan, Türkiye Cumhuriyeti'nde 23 Nisan 1921 senesinde resmî bayram olarak kabul edilmesinden bu tarafa, değişik isimlerle de olsa resmî törenlerle kutlanmıştı. En sade hali ile bu törenlerde İstiklâl Marşı okunur ve saygı duruşunda bulunulur. Yeni uygulamaya konulan yönetmeliğe göre, önceki senelerde uygulanan koltuk devri uygulamasına son verilmişti. Ulusal ve Resmi Bayramlarda Yapılacak Törenler Yönetmeliği'nde yapılan değişiklikle, 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı’nda çocuklara koltuk devretme uygulamasına son verildi.23 Nisan'ın Çocuk Bayramı olarak kutlanışı 23 Nisan 1927 senesinde Atatürk'ün himayesinde başlamış, Cumhurbaşkanlığı Bandosu çocuklar için konser vermiş ve Ankara'da çocuk balosu düzenlenmişti. 1928 senesinde Dr. Fuat (Umay) Beyin teklifi ile daha kapsamlı içerikli bir program hazırlanmış, ilanlar verilmiş, halk davet edilmiş, çocuk alayları oluşturulmuş, yarışmalar ve geziler düzenlenmişti. 1929 senesindeki 23 Nisan'dan önce HEC 23-30 Nisan haftasını çocuk haftası olarak duyurmuş, etkinlikler çoğaltılarak bir haftaya yayılmıştı. Asıl bayram yine 23 Nisan'da kutlanmış, çocuk balosu yine Atatürk tarafından himaye edilmişti. Yine de HEC ve Türk Ocağı'nın bütün çabalarına rağmen ülke çapına yayılmada sorunlar yaşanmıştı. Bir kaç sene böyle devam etmesi üzerine, Kırklareli milletvekili Dr. Fuat Umay'ın teklifi ile 20-30 Nisan arasında tüm telgraf ve mektuplara Himaye-i Etfal Şefkat Pulu yapıştırılması mecliste onaylandı. Yasa, 14 Nisan 1932 senesinde yürürlüğe girdi.1933 senesinde, 23 Nisan'ında Atatürk yeni bir gelenek başlattı. O sabah çocukları makamında kabul etti ve onlarla sohbet etti. Aynı sene stadyumlarda beden hareketi gösterileri yapılmaya başlandı. O bayram, Milli Eğitim Bakanı Reşit Galip Beyin yazdığı Andımız çocuklar tarafından ilk defa okundu. 1933 senesinde artık Çocuk Bayramı devlete de mal olmuştu. Yine de 1935 senesindeki yasa değişikliğinde çocuk bayramında hiç söz edilmedi. Sadece resmî ismi konmamış olsada, Milli Hâkimiyet Bayramının yanında "23 Nisan Çocuk Bayramı", devlet ve toplum örgütlerinin ortaklaşa hazırladığı programlarla kutlanmaya devam edildi.1970 senelerde artık 23 Nisan Çocuk Bayramı tüm ulustan katılım alan bir bayram halini almıştı. 1975 senesinden itibaren TRT de programları ile destek vermiş, 1979 senesindeki resmî Millî Hakimiyet Bayramı törenlerine çocukların da katılmasına karar verilmişti, 1980 senelerde de "Çocuk Parlamentosu" oluşturulmuştur. Böylece 23 Nisan Çocuk Bayramı, Millî Hâkimiyet Bayramıyla tamamen aynı etkinliklerde kutlanmış oluyordu. Nitekim 1981 senelerde birleştirilecekti. Bu günlerde 23 Nisan günlerinde bayram Türkiye Cumhuriyeti devlet büyükleri başta Anıtkabir olmak üzere çeşitli Atatürk anıtlarında yaptıkları resmî törenlerle başlamakta, stadyumlarda ilköğretim öğrencilerinin hazırladığı gösterilerin sergilenmesi ve resmi geçit töreniyle devam etmektedir. Akşamları da büyük şehirlerde fener alayı düzenlenirdi. Resmî törenlerden sonra bayram yeri olarak nitelendirilen çayırlarda güreşler, koşular ve başka çeşit yarışmalar düzenlenirdi. Çeşitli sivil toplum örgütleri veya kuruluşlar tarafından düzenlenen etkinlikler yer alırdı. Önceden belirlenmiş öğrenciler kısa bir süreliğine kurumlardaki devlet memurlarının makamlarına oturur, onlarla orada sohbet ederdi. Aynı zamanda 23 Nisan günü Türkiye'de resmî tatil günü olmuştur. İlköğretim öğrencilerine 24 Nisan günü de tatildir.

TRT Uluslararası 23 Nisan Çocuk Şenliği

1979 senesinde yapılmaya başlayan TRT Uluslararası 23 Nisan Çocuk Şenliği, 23 Nisanı tüm dünya çocuklarının kutladığı bir bayram haline getirmeyi amaçlamıştır. Birincisine sadece SSCB, Irak, İtalya, Romanya ve Bulgaristan'ın katıldığı şenlik, bugünlerde yaklaşık olarak elli ülkenin çocuklarının katılımı ile yapılmaktadır. 1979 senesinde 2000 senesine kadar Türkiye'nin başkenti Ankara'da düzenlenirken, daha sonrasında Türkiye'deki başka şehirlerde de gerçekleştirildi.


Son Güncelleme: 19.04.2021 21:20
Takip Et:
Yorumlar
Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.

Popüler Haberler